Vesti

O nama

Informator o radu

Prava intelektualne svojine

Registri

Propisi i dokumenti

Povreda prava intelektualne svojine

Lista zastupnika

Napomena

OZNAKE GEOGRAFSKOG POREKLA

Oznake geografskog porekla - najčešća pitanja

1. Šta su oznake geografskog porekla?

Oznake geografskog porekla su zajednički naziv za dve vrste znakova razlikovanja: imena porekla i geografske oznake.

2. Šta su imena porekla?


              Ime porekla je naziv određenog mesta, regiona ili, u ređim slučajevima, zemlje, kojim se obeležava određeni poljoprivredni, prehrambeni ili drugi sličan proizvod. Na primer, “Leskovački domaći ajvar”. Proizvod je ajvar, a “ime njegovog porekla” je “Leskovački domaći ajvar”.

Da bi određeni proizvod mogao da bude obeležen imenom porekla, potrebno je da ispunjava određene uslove. Uzmimo opet kao primer ajvar.

Da bi određeni ajvar mogao da bude obeležen imenom porekla “Leskovački domaći ajvar”, neophodno je da ispuni određene uslove:

1)mora da potiče iz Leskovca, odnosno iz regiona Leskovca.

2)njegov kvalitet ili njegove karakteristike moraju bitno ili isključivo da budu posledica te činjenice. Drugim rečima, “Leskovački domaći ajvar” duguje svoje osobine svom geografskom poreklu - prirodnim faktorima koji tamo vladaju (paprici koja se tamo gaji, makro i mikro klimatskim uslovima koji u tom području postoje, itd.) ili veštini, odnosno, posebnim znanjima ili postupcima obrade ljudi koji tamo žive i koji ga prave.

3)proizvodnja, prerada i priprema se u celini odvijaju u regionu Leskovca.

Da bi određeni proizvod mogao da bude označen imenom porekla, potrebno je da postoji jasna veza između njegovih osobina i njegovog geografskog porekla. Osobine datog proizvoda, moraju da budu isključivo ili bitno uslovljene njegovim geografskim poreklom. Pored toga, potrebno je da se sve njegove proizvodne faze – priprema, prerada i proizvodnja - odvijaju na datom geografskom području.

3. Šta su geografske oznake ?


Geografskom oznakom se obeležava roba poreklom sa teritorije određene zemlje, regiona ili lokaliteta, gde se određeni kvalitet, reputacija ili druge karakteristike robe suštinski mogu pripisati njenom geografskom poreklu.Na primer,geografska oznaka zaštićena na teritoriji Republike Srbije je “Voda Vrnjci”, a odnosi se na robu: mineralna voda, čije izvorište je u Vrnjačkoj banji.Proizvodnja i/ili prerada i/ili priprema te robe mora da se odvija određenom ograničenom području, u ovom slučaju odvija se u Vrnjačkoj banji.

Da bi određena voda mogla da bude obeležena geografskom oznakom“Voda Vrnjci”, potrebno je bilo da ispuni određene uslove.

1)Mora da potiče sa određenog područja, područja Vrnjačke banje.

2)NJen kvalitet, reputacija i/ili druge karakteristike pripisuju se njenom geografskom poreklu.

3)Najmanje jedna faza u njenom proizvodnom procesu mora da se odvija na tomgeografskom području.

4. Koji proizvodi se obeležavaju oznakama geografskog porekla?

Oznakama geografskog porekla označavaju se prirodni proizvodi (voda, kamen, itd.), poljoprivredni (kupus, beli luk, malina, itd.), prehrambeni proizvodi (sir, kulen, kobasica, itd.), industrijski proizvodi (pivo i sl.), proizvodi domaće radinosti (ćilim, vez, itd.) i usluge (čigota i sl).

Najveći broj proizvoda obeležen oznakama geografskog porekla su poljoprivredni i prehrambeni proizvodi.

5. Koje su prednosti zaštite oznake geografskog porekla ?

Oznaka geografskog porekla može da bude, i najčešće jeste, značajno marketinško sredstvo koje ovlašćenom korisniku garantuje prednost u odnosu na konkurenciju na tržištu, poštogarantuje kontrolisan i poseban kvalitet proizvoda i njegovo poreklo.

6. Kako se štiti oznaka geografskog porekla ?

Zaštita oznake geografskog porekla objedinjava dva različita postupka: postupak za ustanovljenje oznake geografskog porekla i postupak za priznanje statusa ovlašćenog korisnika oznake geografskog porekla.

Ako se pred Zavodom za intelektualnu svojinu prvi put ustanovljava oznaka geografskog porekla, kao potpuno novo pravo koje do tada nije bilo registrovano, zainteresovano lice će pokrenuti postupak za ustanovljenje oznake geografske porekla.

Ako je oznaka geografskog porekla već ustanovljena, i ukoliko neko želi da stekne pravo da tu oznaku upotrebljava u prometu, pokrenuće postupak za priznanje statusa ovlašćenog korisnika oznake geografskog porekla.

7. Postupak za ustanovljenje oznake geografskog porekla

Postupak može da pokrene svako domaće fizičko ili pravno lice koje proizvodi na određenom geografskom području proizvode koji se obeležavaju nazivom tog geografskog područja, kao i udruženja ovih lica, privredne komore, udruženja potrošača i državni organi zainteresovani za zaštitu imena porekla, odnosno geografske oznake u okviru svojih aktivnosti, strana fizička ili pravna lica, odnosno strana udruženja, ako je ime porekla, odnosno geografska oznaka priznata u zemlji porekla, kada to proizilazi iz međunarodnih ugovora.

Postupak se pokreće podnošenjem prijave za ustanovljenje oznake geografskog porekla, koja se sastoji iz:zahteva za ustanovljenje oznake geografskog porekla (obrazac G-1), opisa geografskog područja i podataka o specifičnim karakteristikama proizvoda.

Zahtev za ustanovljenje imena porekla i geografske oznake podnosi se na istom obrascu G-1, samo na odgovarajućem mestu tog obrasca, treba upisivanjem oznake X, navesti da li se traži zaštita za ime porekla ili geografsku oznaku.

8. Postupak za priznanje svojstva ovlašćenog korisnika

Postupak može da pokrene svako fizičko ili pravno lice koje proizvodi na određenom geografskom području proizvode koji se obeležavaju nazivom tog geografskog područja, kao i udruženja tih fizičkih i pravnih lica.

Postupak se pokreće podnošenjem prijave za priznanje svojstva ovlašćenog korisnika, koja se sastoji izzahteva za priznanje svojstava ovlašćenog korisnika(Obrazac O-1), dokaza o obavljanju određene delatnosti, kao i dokaza o izvršenoj kontroli proizvoda.

9. Koja prava imaju ovlašćeni korisnici oznake geografskog porekla?

Ovlašćeni korisnici imena porekla, odnosno geografske oznake imaju isključivo pravo da:

1)ime porekla, odnosno geografsku oznaku koriste za obeležavanje proizvoda na koje se ime porekla, odnosno geografska oznaka odnosi.

2)svoj proizvod obeležavaju oznakom "kontrolisano ime porekla".

3)svoj proizvod obeležavaju oznakom "kontrolisana geografska oznaka".

Napred nabrojana prava obuhvataju i upotrebu imena porekla, odnosno geografske oznake na ambalaži, katalozima, prospektima, oglasima, posterima i drugim oblicima ponude, uputstvima, računima, poslovnoj prepisci i drugim oblicima poslovne dokumentacije, kao i uvoz i izvoz proizvoda obeleženih tim imenom porekla, odnosno tom geografskom oznakom.

10. Koliko dugo traje zaštita oznakom geografskog porekla?

Trajanje registrovanog imena porekla, odnosno registrovane geografske oznake nije ograničeno.

Status ovlašćenog korisnika oznake geografskog porekla traje tri godine od dana upisa priznatog statusa u Registar ovlašćenih korisnika oznake geografskog porekla uz mogućnost produženja neograničen broj puta, sve dok traje oznaka geografskog porekla.

11. Koja je razlika između oznake geografskog porekla i žiga?

Geografska oznaka označavarobu koja potiče sa određenog geografskog područja. Na primer, ime poreklaSremski kulen govori da taj proizvod potiče sa područja Srema.

Takođe, oznaka geografskog porekla garantuje potrošaču da taj proizvod ima određeni kvalitet definisan u elaboratu o oznaci geografskog porekla. Na primer, Sremski kulen karakterišu određene osobine koje ga čine različitim od bilo kod drugog kulena koji može da se nađe na tržištu.

Najzad, kvalitet proizvoda označenog oznakom geografskog porekla je proveren i potvrđen od strane sertifikacionog tela pre nego što je taj proizvod dospeo na tržište.

Nasuprot tome, žig služi razlikovanju istih odnosno sličnih proizvoda i/ili usluga koje na tržište stavljaju različiti privredni subjekti. Žig individualizuje robu i/ili usluge, čini ih prepoznatljivim u odnosu na sve druge proizvode i/ili usluge iste vrste pa tako, zahvaljujući žigu, potrošač zna „izvor“ proizvoda koji kupuje. Na primer, mineralna voda Aqua Viva razlikuje se po svom žigu od svake druge vode koja se može naći u prometu. Ono što je čini prepoznatljivom je upravo njen žig – Aqua Viva”.

Postoji značajna razlika i u pogledu nosioca prava.

Dok je oznaka geografskog porekla kolektivno pravo koje mogu da koriste svi proizvođači sa određenog geografskog područja koji ispunjavaju određene uslove definisane u elaboratu o ustanovljenju te oznake, žig je po pravilu individualno pravo koje može da koristi samo individualno određeno fizičko ili pravno lice koje ga je zaštitilo. Na primer, ime porekla Knjaz Miloš Bukovička banja mogu da koriste lica koja su stekla svojstvo ovlašćenih korisnika sa područja izvorišta te mineralne vode u Bukovičkoj banji kod Aranđelovca. Ovlašćeni korisnici ove geografske oznake su Privredno društvo za eksploataciju mineralne vode i proizvodnju pića Knjaz Miloš a.d. Aranđelovac, Južna industrijska zona bb i Preduzeće za eksploataciju mineralne vode i proizvodnju pića Knjaz Miloš a.d. Industrijska zona bb, 34300 Aranđelovac.

S druge strane, žig može da koristi samo ono lice, pravno ili fizičko, na čije ime je taj žig registrovan odnosno sticalac licence. Na primer, žig “Imlek” može da koristi samo njegov vlasnik koji je taj žig registrovao – AD Imlek, Beograd. Izuzetak predstavljaju kolektivni žigovi i žigovi garancije.

12. Koji nazivi se ne mogu zaštititi kao oznake geografskog porekla?

Generički termini ne mogu da se zaštite kao oznake geografskog porekla. To su oni termini koji su dugotrajnom upotrebom u prometu postali sinonimi za određenu vrstu proizvoda. Tačnije, ti geografski nazivi su prestali da budu geografski nazivi i postali nazivi samog proizvoda. Kao primer GO koja je postala generična može se navesti naziv„Kamamber“ za sireve koji je postao uobičajen za označavanje bilo kog sira koji ima ukus „Kamambera“.

Oznakama geografskog porekla ne mogu da se zaštite nazivi biljnih sorti ili životinjskih vrsta, čijom bi zaštitom nastala zabuna u pogledu stvarnog geografskog porekla određenog proizvoda.

Kao oznake geografskog porekla ne mogu da budu zaštićene reči koje su naziv zemlje, regiona ili lokaliteta sa koga proizvod potiče, ali koji kod potrošača izaziva lažnu predstavu da proizvod potiče iz druge zemlje, regiona ili lokaliteta.

Oznake geografskog porekla koje su istovetne ili bitno slične ranije registrovanom žigu, ukoliko s obzirom na reputaciju, poznatost i dužinu upotrebe tog žiga postoji mogućnost nastanka zabune potrošača u pogledu proizvođačkog porekla proizvoda.