Prava intelektualne svojine

Vesti

O nama

Informator o radu

Registri

Propisi i dokumenti

Povreda prava intelektualne svojine

Lista zastupnika

Napomena

INDUSTRIJSKI DIZAJN - NAJČEŠĆA PITANJA

Osnovna pitanja o dizajnu

1. Zašto je potrebno zaštititi industrijski dizajn?

Štiteći industrijski dizajn, njihov vlasnik sebi osigurava isključivo pravo protiv neovlašćenog kopiranja ili imitacije od strane trećih lica.

Kako industrijski dizajn predstavlja aspekt proizvoda koji ga čini estetski prijemčivim i atraktivnim, on nije samo umetnički ili kreativni element, već doprinosi komercijalnoj vrednosti proizvoda i olakšava njegov marketing i komercijalizaciju.

Zaštita industrijskog dizajna doprinosi tržišnom razvoju proizvoda i omogućava povratak njegove investicije. Zaštita industrijskog dizajna promoviše kreativnost u industrijskom i zanatskom sektoru, doprinosi ekspanziji privrednih aktivnosti i povećava izvozni potencijal nacionalnih proizvoda.

2. Šta je industrijski dizajn?

Industrijski dizajn predstavlja trodimenzionalni ili dvodimenzionalni izgled celog proizvoda, ili njegovog dela, koji je određen njegovim vizuelnim karakteristikama, a posebno linijama, konturama, bojama, oblikom, teksturom i materijalima od kojih je proizvod sačinjen, ili kojima je ukrašen, kao i njihovom kombinacijom.

Pod spoljašnjim izgledom proizvoda podrazumeva se ukupan vizuelni utisak koji proizvod ostavlja na informisanog potrošača ili korisnika. Informisani potrošač ili korisnik je pojedinac koji se redovno susreće sa proizvodom o kojem je reč.
Proizvod je industrijski ili zanatski predmet uključujući i delove koji su namenjeni za spajanje u složeni proizvod, zatim pakovanje proizvoda, grafički simboli i tipografski znaci, isključujući kompjuterske programe.

Trodimenzionalni industrijski dizajn je tvorevina koja se sastoji od trodimenzionalnih karakteristika, npr. novi model automobila ili nameštaja i sl.
Dvodimentionalni industrijski dizajn se sastoji od dvodimenzionalnih karakteristika (slika, šara, mustra, ornament, raspored linija i sl.).

Industrijski dizajn mora da bude pogodan za industrijsku primenu, da se može proizvoditi na zanatski ili industrijski način. U protivnom se radi o “umetničkom delu” koje može da se štiti samo po osnovu autorskog prava.

3. Na koje proizvode se primenjuje industrijski dizajn?

Na sve one proizvode koji se mogu industrijski ili zanatski proizvoditi: satovi, nakit, modni i drugi luksuzni predmeti, industrijske mašine i medicinski instrumenti, nameštaj, kućni i električni aparati, vozila, građevinske strukture, ambalaža proizvoda, dezeni tekstila i tapeta, predmeti za zabavu, kao što su igračke ili predmeti za kućne ljubimce.

Za uspeh svakog proizvoda na tržištu izuzetnu važnost ima estetski izgled, odnosno oblik tog proizvoda. Za proizvode široke potrošnje posebno važi pravilo da se stalno istražuje i usavršava spoljni oblik proizvoda i njegovog pakovanja kao neophodnih elemenata privlačnosti za potencijalne potrošače. Neophodno je da takav spoljni oblik odgovara i funkcionalnosti i estetskim zahtevima korisnika, kao i zahtevima savremene umetnosti i tehnike.

4. Šta se ne može štititi industrijskim dizajnom?

Industrijskim dizajnom ne može da se zaštiti spoljašnji izgled proizvoda koji je isključivo određen tehničkom funkcijom proizvoda.

Industrijskim dizajnom ne može da se zaštiti spoljašnji izgled proizvoda koji mora da bude reprodukovan u svom tačnom obliku i dimenzijama, kako bi se omogućilo da bude mehanički povezan sa, ili postavljen u, oko ili uz drugi proizvod, tako da svaki proizvod može da obavlja svoju funkciju.

5. Koji su uslovi za zaštitu industrijskog dizajna?

Industrijski dizajn se štiti na osnovu Zakona o pravnoj zaštiti industrijskog dizajna („Službeni glasnik RS“, br. 104/09 i 45/15) ako je nov i ako ima individualni karakter.

Industrijski dizajn se smatra novim ako identičan industrijski dizajn nije postao dostupan javnosti pre dana podnošenja prijave za priznanje tog industrijskog dizajna, ili ako ne postoji ranije podneta prijava za priznanje identičnog industrijskog dizajna.

U slučaju da je zatraženo pravo prvenstva, smatraće se da je industrijski dizajn nov ako nije postao dostupan javnosti pre dana priznatog prava prvenstva. Industrijski dizajni se smatraju identičnim ako se razlikuju samo u nebitnim detaljima. Razlika u nebitnim detaljima postoji ako informisani korisnik, na prvi
pogled, ne razlikuje industrijske dizajne.

Industrijski dizajn ima individualni karakter ako se ukupan utisak koji ostavlja na informisanog korisnika razlikuje od ukupnog utiska koji na tog korisnika ostavlja bilo koji drugi industrijski dizajn, a koji je postao dostupan javnosti pre dana podnošenja prijave industrijskog dizajna, ili dana priznatog prava prvenstva suprotstavljenog industrijskog dizajna.

Prilikom utvrđivanja individualnog karaktera industrijskog dizajna uzima se u obzir stepen slobode i objektivno ograničenje autora prilikom stvaranja dizajna konkretnog proizvoda, prouzrokovano tehnološkim i funkcionalnim karakteristikama tog proizvoda.

6. Kako industrijski dizajn može da se zaštiti?

U našoj zemlji zaštita industrijskog dizajna regulisana je Zakonom o pravnoj zaštiti industrijskog dizajna („Službeni glasnik RS“, br. 104/09 i 45/15) i Uredbom o sadržini registra prijava i registra industrijskog dizajna, sadržini zahteva koji se podnose u postupku za priznanje i zaštitu prava na industrijski dizajn i podacima koji se objavljuju u službenom glasilu nadležnog organa („Službeni glasnik RS“, br. 43/10), i ostvaruje se podnošenjem prijave za priznanje prava na industrijski dizajn Zavodu za intelektualnu svojinu, koji u upravnom postupku, nakon ispitivanja apsolutne novosti prijavljenog industrijskog dizajna, donosi odluku o priznanju prava na industrijski dizajn, odnosno o odbijanju njegovog priznanja, ako nisu ispunjeni svi zakonom propisani uslovi. Odluka je konačna i protiv nje se može izjaviti žalba Vladi Republike Srbije. Priznati industrijski dizajn traje 5 godina, s tim da se plaćanjem takse važenje može produžiti još za 20 godina.

7. Kako industrijski dizajn može da se zaštiti u inostranstvu?

Nosilac prava na industrijski dizajn, odnosno podnosilac prijave za priznanje prava na industrijski dizajn, može da podnese zahtev za međunarodno registrovanje industrijskog dizajna preko Zavoda za intelektualnu svojinu, pa se putem Haškog aranžmana o međunarodnom registrovanju industrijskog dizajna može ostvariti zaštita u zemljama koje su potpisnice tog aranžmana. Spisak tih zemalja se nalazi u „Informaciji o postupku međunarodne zaštite industrijskog dizajna“ u odeljku „Obrasci i uputstva“.